Trong suốt chiều dài lịch sử hơn bốn nghìn năm của dân tộc Việt Nam, có những nhân vật mà tên tuổi của họ đã trở thành biểu tượng bất tử. Một trong số đó, không thể không nhắc tới Ngô Quyền (898 – 944) – người đã tạo bước ngoặt vĩ đại, kết thúc hơn một thiên niên kỷ Bắc thuộc và đặt nền móng cho thời kỳ độc lập lâu dài của dân tộc.
Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 dưới sự lãnh đạo của ông không chỉ là chiến công quân sự xuất sắc mà còn là minh chứng cho trí tuệ Việt, bản lĩnh Việt, và tầm vóc của một nhà lãnh đạo kiệt xuất.

Mục lục

Bài viết dưới đây mang tính chuyên sâu trong việc phân tích cuộc đời – sự nghiệp – chiến lược quân sự – ý nghĩa lịch sử của Ngô Quyền, đồng thời cung cấp thêm góc nhìn văn hóa – tín ngưỡng liên quan đến hình tượng danh nhân này trong đời sống hiện đại.

1. Bối cảnh lịch sử và sự xuất hiện của Ngô Quyền

1.1. Hơn 1.000 năm Bắc thuộc – vận mệnh dân tộc trong thử thách

Từ thế kỷ II TCN đến thế kỷ X, Việt Nam liên tiếp bị các triều đại phong kiến phương Bắc đô hộ. Mặc dù liên tục xảy ra các cuộc khởi nghĩa lớn như Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Mai Thúc Loan, Phùng Hưng… nhưng chưa có lực lượng nào duy trì độc lập lâu dài.

Đến đầu thế kỷ X, khi nhà Đường suy yếu, các thế lực bản địa trỗi dậy. Dương Đình Nghệ – người đã đánh bại quân Nam Hán, giữ vững thành Đại La – là tiền đề cho sự xuất hiện của Ngô Quyền.

1.2. Thân thế và tuổi trẻ của Ngô Quyền

Ngô Quyền quê ở Đường Lâm (Sơn Tây, Hà Nội) – vùng đất nổi tiếng sinh ra hai vị vua của nước Việt cổ: Phùng Hưng và Ngô Quyền.

Ông sinh trong một gia đình hào trưởng có truyền thống võ nghệ. Thuở nhỏ, Ngô Quyền nổi tiếng:

Thông minh, quyết đoán
Lập nhiều chiến công trong các trận đánh giặc phương Bắc
Được các tướng lĩnh địa phương kính nể

Chính năng lực xuất chúng giúp ông được Dương Đình Nghệ chú ý và gả con gái, đồng thời giao trọng trách trấn giữ Ái Châu (Thanh Hóa) – vùng đất quan trọng về quân sự.

2. Con đường trở thành anh hùng dân tộc

2.1. Giết Kiều Công Tiễn – dẹp phản loạn, ổn định đất nước

Năm 937, nội bộ Đại La xảy ra biến động: Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ để cướp quyền cai trị.
Ngay lập tức, Ngô Quyền từ Ái Châu kéo quân ra Bắc trừng trị kẻ phản nghịch. Công Tiễn hoảng sợ, cầu cứu quân Nam Hán, đẩy đất nước vào tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”.

Quyết định tiến quân thần tốc của Ngô Quyền lúc này thể hiện:

Tầm nhìn chính trị sắc bén
Quyết tâm bảo vệ chủ quyền
Khả năng chỉ huy và tập hợp lực lượng mạnh mẽ

2.2. Chuẩn bị chiến lược lớn đối phó Nam Hán

Khi quân Nam Hán chuẩn bị xâm lược, Ngô Quyền không chọn phòng thủ bị động mà chủ động đưa ra kế sách táo bạo chưa từng có.

Ông nhận thấy:

Người Nam Hán mạnh về thủy chiến
Sông Bạch Đằng có thủy triều lên xuống theo chu kỳ
Địa hình hiểm trở, dễ giăng bẫy nếu tận dụng tốt

Từ đây, ông nghĩ ra kế đóng cọc ngầm dưới lòng sông – một chiến lược chưa từng xuất hiện trong lịch sử quân sự khu vực.

3. Trận Bạch Đằng năm 938 – cuộc đối đầu làm thay đổi vận mệnh dân tộc

3.1. Kế sách cọc gỗ bịt sắt – tài trí của bậc thiên tài quân sự

Ngô Quyền cho người:

Đẽo gỗ lim lớn
Bịt sắt nhọn
Đóng sâu xuống lòng sông Bạch Đằng
Ngụy trang để địch không phát hiện

Sau đó, ông điều quân nhử địch vào bãi cọc khi nước triều lên.

Vào thời điểm thủy triều rút, chiến thuyền Nam Hán mắc cạn, vấp vào cọc và bị đánh tan tác.

Chiến thuật này thể hiện sự kết hợp hoàn hảo của:

Hiểu biết địa hình
Tính toán thủy triều chính xác
Nghệ thuật quân sự chủ động – bất ngờ

3.2. Diễn biến trận chiến

Theo sử liệu:

Quân Nam Hán do Lưu Hoằng Thao chỉ huy kéo sang
Chúng chủ quan vì có lực lượng đông và danh tiếng mạnh về thủy chiến
Khi tiến vào cửa biển Bạch Đằng, chúng bị quân ta mai phục tấn công dữ dội

Khi nước rút, thuyền giặc mắc vào bãi cọc, tạo thời cơ cho quân ta áp sát tiêu diệt.
Kết quả:

Lưu Hoằng Thao tử trận
Gần như toàn bộ thủy quân Nam Hán bị tiêu diệt
Vua Nam Hán phải khóc con, rút quân về nước

Đây là một trong ba chiến thắng Bạch Đằng vĩ đại, cùng với trận của Trần Hưng Đạo (1288) và trận của Ngô Quyền (938).

3.3. Ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Bạch Đằng

Kết thúc hơn 1.000 năm Bắc thuộc
Mở ra thời kỳ độc lập tự chủ lâu dài
Khẳng định trí tuệ và sức mạnh quân sự của dân tộc Việt
Đặt nền móng cho sự phát triển nhà nước phong kiến Đại Việt

Các nhà nghiên cứu đánh giá đây là “bước ngoặt lớn nhất của lịch sử Việt Nam thời trung đại”.

4. Lên ngôi và xây dựng nhà nước độc lập

4.1. Lên ngôi năm 939 – khai mở triều Ngô

Sau chiến thắng, Ngô Quyền được tôn làm Ngô Vương, chính thức xác lập nền độc lập.
Ông quyết định chọn Cổ Loa – kinh đô cũ của An Dương Vương – làm trung tâm cai trị, khôi phục truyền thống quốc gia.

4.2. Xây dựng bộ máy quản lý

Ngô Quyền:

Tổ chức lại bộ máy cai trị theo hướng tập trung quyền lực
Chọn người tài vào các vị trí quan trọng
Duy trì lực lượng quân đội đủ mạnh
Chăm lo phát triển nông nghiệp và đời sống dân sinh

Dù trị vì chỉ 6 năm, nhưng những cải cách của ông đặt nền tảng cho quốc gia Việt độc lập.

4.3. Tư tưởng chính trị vượt thời đại

Ông là người đầu tiên hiểu rằng:
Muốn đất nước mạnh phải có chủ quyền, chính quyền thống nhất và quân đội vững vàng.

Tư tưởng này xuyên suốt lịch sử Đại Việt kéo dài hơn 10 thế kỷ sau đó.

5. Công lao to lớn và giá trị lịch sử của Ngô Quyền

5.1. Người mở ra kỷ nguyên tự chủ cho dân tộc

Nếu không có chiến thắng Bạch Đằng, lịch sử Việt Nam có thể đã rẽ theo một hướng khác. Ngô Quyền được xem là người lật lại trang sử đau thương, mở ra một thời kỳ mới – thời kỳ mà người Việt tự quyết định vận mệnh của mình.

5.2. Vị trí trong sử Việt

Ngô Quyền được ví như:

“Người phá xiềng xích Bắc thuộc”
“Vị tổ dựng nền độc lập”
“Người mở đầu thời đại phong kiến Việt Nam độc lập”

Giáo sư Trần Quốc Vượng nhận định:
“Không có Ngô Quyền, không có Đại Việt sau này.”

5.3. Tư duy quân sự kiệt xuất

Trận Bạch Đằng năm 938 trở thành kinh điển quân sự của thế giới, đứng ngang hàng với nhiều trận quyết chiến nổi tiếng trong lịch sử nhân loại.

6. Hình tượng Ngô Quyền trong văn hóa – tín ngưỡng Việt Nam

6.1. Đền thờ Ngô Quyền tại Đường Lâm

Ngày nay, đền Ngô Quyền là di tích lịch sử quốc gia, nơi người dân bày tỏ lòng biết ơn đối với vị anh hùng.

6.2. Hình tượng trong nghệ thuật – điêu khắc – tượng thờ

Nhiều cơ sở nghệ thuật đã tái hiện hình tượng Ngô Quyền qua tượng đồng, tranh, phù điêu. Trong đó nổi bật là các phiên bản:

Tượng Ngô Quyền đứng uy nghi, tay đặt chuôi kiếm
Tượng Ngô Quyền cầm kiếm chỉ huy trận Bạch Đằng
Tượng ngồi thể hiện tầm nhìn của nhà chính trị

Các chất liệu thường dùng:

Đồng đỏ
Đồng vàng catut
Dát vàng 24K / 9999
Khảm tam khí – ngũ sắc

Tượng thường được đặt tại:

Đền thờ
Nhà thờ họ
Bảo tàng
Cơ quan hành chính
Không gian tưởng niệm lịch sử

7. Vai trò của Đúc Đồng Thành Đạt trong chế tác tượng Ngô Quyền

Là cơ sở chế tác truyền thống tại Ý Yên – Ninh Bình – Hà Nội, Đúc Đồng Thành Đạt được nhiều khách hàng tin tưởng khi đặt đúc tượng danh nhân.

7.1. Quy trình đúc tượng Ngô Quyền theo yêu cầu

Quy trình gồm nhiều công đoạn tỉ mỉ:

Tiếp nhận yêu cầu – tư vấn kích thước, chất liệu, phong cách
Dựng mẫu đất hoặc mẫu sáp theo đúng các tư liệu lịch sử
Tạo khuôn đúc
Nấu đồng – rót đồng theo tỷ lệ kim loại chuẩn
Phá khuôn – sửa nguội tạo thần thái, đường nét gương mặt, trang phục
Hoàn thiện bề mặt: đánh màu hun cổ, dát vàng, phủ bóng…
Kiểm duyệt và bàn giao tận nơi cho khách hàng

Mỗi bức tượng nặng từ 20kg – 500kg tùy kích thước, mang giá trị nghệ thuật và tâm linh cao.

7.2. Vì sao nhiều khách lựa chọn tượng Ngô Quyền?

Thể hiện lòng biết ơn tổ tiên
Tôn vinh lịch sử dân tộc
Trấn trạch – thu hút năng lượng mạnh, tăng uy phong cho không gian
Phù hợp trưng bày tại cơ quan, hội trường, đền miếu, nhà thờ họ

8. Ý nghĩa khi thờ tượng Ngô Quyền trong đời sống hiện đại

8.1. Giáo dục con cháu tinh thần độc lập tự chủ

Tượng Ngô Quyền nhắc nhở các thế hệ sau về ý chí tự lực, niềm tự hào dân tộc.

8.2. Tăng cường năng lượng tích cực trong không gian thờ phụng

Hình tượng anh hùng dân tộc giúp không gian thêm trang nghiêm, mang lại cảm giác bảo hộ mạnh mẽ.

8.3. Phù hợp trong phong thủy

Trong phong thủy Á Đông, tượng danh tướng mang ý nghĩa:

Trấn trạch
Ngăn tà khí
Tăng uy quyền
Hỗ trợ sự nghiệp, công danh

Do đó, tượng Ngô Quyền được nhiều cơ quan, lãnh đạo, chủ doanh nghiệp lựa chọn.

9. Kết luận

Ngô Quyền là một trong những nhân vật vĩ đại nhất lịch sử Việt Nam. Ông không chỉ đem lại chiến thắng Bạch Đằng lẫy lừng mà còn đặt nền tảng cho thời kỳ độc lập kéo dài hơn một thiên niên kỷ.
Tên tuổi và sự nghiệp của ông mãi mãi sáng ngời như một tượng đài bất tử của dân tộc.

Việc tôn thờ và dựng tượng Ngô Quyền ngày nay không chỉ là sự tri ân mà còn là cách gìn giữ tinh thần tự chủ – tự cường của người Việt, truyền lại cho thế hệ mai sau.